CloseLightning by zoutedrop CC by

Lees onze tips over wat wel en wat niet te doen...

Extremer weer

Het kan niemand ontgaan, de media besteden er regelmatig aandacht aan: weersomstandigheden worden extremer. Ook onze zomers worden extremer: heel erg warm en droog en heel erg nat wisselen elkaar snel af. De kans dat we daarbij plotseling met onweer te maken krijgen neemt toe. Vooral in de zomer kan een onweersbui zich zeer snel ontwikkelen. Ook al zijn we tegenwoordig beter geinformeerd, toch worden volgens het KNMI ieder jaar 1 á 2 mensen dodelijk getroffen door bliksem. Een veel grotere groep loopt verwondingen op als direct of indirect gevolg van onweer.

Voorjagers zijn vaak in de natuur. Is het niet in de jachtpraktijk en schadebestrijding dan is het wel op jachthondenproeven of wedstrijden. De kans dat wij in veld en bos met onweer te maken krijgen is aanzienlijk. We hebben niet alleen onze eigen veiligheid te verzorgen maar ook die van onze honden. Weet u wat te doen? Wij verzamelden praktische tips.

 

Een gewaarschuwd mens....

Door weerberichten en online bronnen als buienradar te raadplegen voordat we met onze hond op pad gaan kunnen we de kans inschatten of we wel of niet met onweer te maken kunnen krijgen. Als de kans aanzienlijk is moet u de afweging maken om wel of niet te veld te gaan.
Ook de aard van het gebied waar we naar toe willen is belangrijk: is het waterrijk, zijn er wel of geen schuilmogelijkheden?

 

Waar schuilt het gevaar?

Bliksem is een electrische ontlading in de atmosfeer die gepaard gaat met vonken en donder. Een vonk zoekt zich met een snelheid van meer dan 100.000 km/s een weg naar een plek waar het ladingsverschil groot genoeg is. Vrijwel alles geleidt stroom beter dan lucht. De opgebouwde spanning zal zich ontladen op de makkelijkste plaats. Dat zijn dus de punten die dichtbij zijn en de punten die de beste electrische geleiding naar de aarde of eigenlijk het grondwater hebben. Als vuistregel geldt dat de bliksem door een hoog object wordt "aangetrokken" in een gebied met een straal van ca. 1/3 van de hoogte van het object.

De geleiding naar het grondwater is ook een belangrijke factor: in een woestijn of een grote zandvlakte zal de bliksem het laagste punt opzoeken. Zand is een zeer goede isolator. Waar de minste hoeveelheid zand boven het grondwater is zal de geleiding relatief het beste zijn.

Een metalen hek of afrastering kan de electrische lading over een aanzienlijke afstand vervoeren om deze verderop aan de aarde af te geven. Voorjager en hond geleiden ook stroom. Spanning in bomen, hekken en andere objecten zal op mens en dier overspringen wanneer daarmee de kortste, best geleidende weg naar het grondwater ontstaat.

Veel redelijke geleiders zijn beter dan één slechte: Als er op redelijke afstand een aantal gelijkwaardige geleiders zijn kan een vonk zich splitsen. Een groep mensen en dieren loopt dus meer risico dan individuen.

Maar er is ook indirect gevaar. Wanneer objecten door de bliksem getroffen worden kunnen zij in brand raken, instorten of omvallen. Moeten we, na afloop van het onweer, door een terrein waar even tevoren de bliksem is ingeslagen of harde wind heeft huisgehouden dan moeten we rekening houden met vallend of instortend materiaal.

 

Voorbereiding

  • Weet te allen tijde waar u bent. Onthoud straatnaam en evt huisnr waar u de openbare weg verlaten hebt om het veld in te gaan. Mocht u hulp moeten inroepen dan moet men u wel kunnen vinden.
  • Neem een mobiele telefoon met een opgeladen accu mee.
  • Blijf alert op veranderende weersomstandigheden: let op veranderingen in het wolkendek en eventuele bliksem op grote afstand.
  • Voelt u statische electriciteit bijvoorbeeld doordat de haartjes op uw armen of benen overeind gaan staan?
    Dan is de kans groot dat de bliksem in uw onmiddelijke omgeving inslaat. Ga direct gehurkt zitten met uw voeten tegen elkaar. Plaats uw handen over uw oren en uw hoofd tussen uw knieën. Maak uzelf zo klein mogelijk en probeer zo min mogelijk contact te maken met de grond.
  • Ziet u bliksem? Let dan goed op of u de donder kunt horen! De lichtflits ziet u vrijwel direct, het geluid van de donder komt met een snelheid van ongeveer 340m/s op u af. Hoe sneller flits en donder op elkaar volgen hoe dichterbij het onweer komt.
  • Houdt honden aangelijnd. Een hond die schrikt van het onweer kan, ondanks dat u een goed appèl op de hond heeft, pijlsnel buiten uw bereik vluchten.
  • Vooral onder een alleenstaande boom, langs een bosrand of in de buurt van een metalen afrastering is de kans getroffen te worden relatief grootoenen
  • Rubber is een goede isolator. Waterdicht schoeisel met dikke rubber zolen is veiliger dan sportschoenen.
  • Een metalen (slip)ketting is een betere geleider dan een kunststof jachtlijn en dus gevaarlijker.
  • Een electronische halsband om de nek van de hond is gevaarlijk.
  • Een jachtkruk van leer met houten poten is veiliger dan één met metalen poten.
  • De stalen stokken van een camouflagehut zijn prima geleiders en dus gevaarlijk.
  • De stalen loop van een jachtgeweer is een prima geleider en dus gevaarlijk.
  • Minder dan 10 tellen tussen flits en donder? Dan onmiddellijk een veilige plek opzoeken!!

 

Een veilige plek...

Bedenk dat een goede schuilplaats tegen regen en wind niet altijd een veilige plek bij onweer is. Het is aanbevolen om minimaal een half uur na de laatste donder op de veilige plek te blijven.

  • Een volledig ommuurd gebouw is op zich veilig
  • Een volledig afgesloten auto met een harde, metalen dak is veilig.
  • Een stalen boot met een volledig afgesloten stalen kajuit is veilig

Ook in een gebouw moet u voor u en uw hond de veiligste plek zoeken:

  • Blijf weg van ruiten, ze kunnen springen door een inslag.
  • Geen contact maken met leidingen en kranen. Ook niet met verwarmingsradiatoren. Een ontlading kan zich via leidingen ook binnenshuis verplaatsen.
  • Geen (stromend) water gebruiken
  • Geen apparatuur met snoeren gebruiken.
  • Houdt uw hond aangelijnd om te voorkomen dat deze op gevaarlijke plekken gaat staan of liggen.

 

Geen veilige plek te bereiken?

Dan hangt het er van af waar en met hoeveel u bent.

  • In een bos?
    Zoek dekking laag bij de grond, ga gehurkt zitten maar ga nooit liggen op een plek waar veel kleine bomen bij elkaar staan.

  • In het open veld?
    Zoek een plek die lager ligt dan de directe omgeving. Een droge greppel is prima. Een sloot of een greppel waar water in staat zijn natuurlijk uit den boze. Als vuistregel geldt dat de bliksem door een object wordt "aangetrokken" in een gebied met een straal van ca. 1/3 van de hoogte van het object. Ga dus gehurkt zitten met uw hoofd tussen uw knieen, sla u armen om uw knieen en houdt uw voeten tegen elkaar. Ga nooit plat op de grond liggen. Blijf uit de buurt van metalen objecten of hoge punten.

  • Op het water?
    Ga bij de eerste tekenen van onweer direct van het water. Zoek de veiligste plek op het land.

  • In een tent?
    Een tent is absoluut niet veilig, zeker als de tentstokken metaal bevatten. Zoek de meest veilige plek zie hierboven.

  • Met een groep?
    Blijf niet op een kluitje. ga uit elkaar.

 

Door de bliksem getroffen?

Wanneer iemand in uw omgeving getroffen is door de bliksem dan moet u als volgt handelen. Let wel altijd op uw eigen veiligheid. Is het absoluut niet veilig op de plek waar de getroffen persoon zich bevindt, verplaats hem dan eerst zo snel mogelijk naar een veilige plek. Handel daarna als volgt:

  1. Probeer zo kalm mogelijk te blijven
  2. Bel direct met 1-1-2 : Geef zo exact mogelijk uw locatie door en wat er aan de hand is
  3. Stuur als het mogelijk is omstanders naar de weg om de hulpverleners op te vangen en naar de plaats van het slachtoffer te begeleiden.
  4. Controleer de ademhaling: Spreek de getroffen persoon aan en kijk of hij of zij een regelmatige en goede ademhaling heeft. Zo niet, begin direct met reanimeren.
  5. Controleer de hartslag: Kijk of de getroffen persoon een goede en regelmatige hartslag heeft. Zo niet, begin direct met reanimeren.
  6. Bij goede ademhaling en hartslag: Probeer de persoon bij bewustzijn te brengen of te houden. Controleer vervolgens op uitwendig letsel. Let hierbij op brandwonden. Zijn deze aanwezig, probeer ze dan te koelen met water. Houdt daarnaast rekening met schade aan het zenuwstelsel, botbreuken en verlies van gehoor en zicht.
Bronnen:

 

De coverafbeelding is “Close Lightning” onder Creative Commons licentie Attribution 2.0 Generic (CC BY 2.0) van 'zoutedrop'
https://www.flickr.com/photos/zoutedrop/2817780103/